Itinerarium mentis in Deum

S. Bonaventura

Prologus

In principio primum principium, a quo cunctae illuminationes descendunt tan-

quam a Patre luminum, a quo est omne datum optimum et omne donum per- Ja 1:17

fectum, Patrem scilicet aeternum, invoco per Filium eius, Dominum nostrum Iesum Christum, ut intercessione sanctissimae Virginis Mariae, genitricis eius-

5 dem Dei et Domini nostri Iesu Christi, et beati Francisci, ducis et patris nos-

tri, det illuminatos oculos mentis nostrae ad dirigendos pedes nostros in viam

pacis illius, quae exuperat omnem sensum; quam pacem evangelizavit et dedit Eph 1:17

Dominus noster Iesus Christus; cuius praedicationis repetitor fuit pater noster Franciscus, in omni sua praedicatione pacem in principio et in fine annuntians,

10 in omni salutatione pacem optans, in omni contemplatione ad exstaticam pacem

suspirans, tanquam civis illius Ierusalem, de qua dicit vir ille pacis, qui cum his qui oderunt pacem, erat pacificus: Rogate quae ad pacem sunt in Ierusalem. Sciebat enim, quod thronus Salomonis non erat nisi in pace, cum scriptum sit:

In pace factus est locus eius, et habitatio eius in Sion.  Ps 119:7
15  Cum igitur exemplo beatissimi patris Francisci hanc pacem anhelo spiritu

quaererem, ego peccator, qui loco ipsius patris beatissimi post eius transitum septimus in generali fratrum ministerio per omnia indignus succedo; contigit ut

nutu divino circa Beati ipsius transitum, anno trigesimo tertio ad montem Alver- 1259

nae tanquam ad locum quietum amore quaerendi pacem spiritus declinarem,

20 ibique existens, dum mente tractarem aliquas mentales ascensiones in Deum,

inter alia occurrit illud miraculum, quod in praedicto loco contigit ipso beato Francisco, de visione scilicet Seraph alati ad instar Crucifixi. In cuius consideratione statim visum est mihi, quod visio illa praetenderet ipsius patris suspensionem in contemplando et viam, per quam pervenitur ad eam.

25  Nam per sextas alas illas recte intelligi possunt sex illuminationum suspen-

siones, quibus anima quasi quibusdam gradibus vel itineribus disponitur, ut transeat ad pacem per exstaticos excessus sapientiae christianae. Via autem non est nisi per ardentissimum amorem Crucifixi, qui adeo Paulum ad tertium caelum raptum transformavit in Christum, ut diceret: Christo confixus sum

30 cruci, iam non ego; vivit vero in me Christus; qui etiam adeo mentem Francisci 2Co 12:2

absorbuit, quod mens in carne patuit, dum sacratissima passionis stigmata in corpore suo ante mortem per biennium deportavit. Effigies igitur sex alarum seraphicarum insinuat sex illuminationes scalares, quae a creaturis incipiunt et perducunt usque ad Deum, ad quem nemo intrat recte nisi per Crucifixum.

Nam qui non intrat per ostium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Si quis 35
Jo 10:1,9 vero per ostium introierit, ingredietur et egredietur et pascua inveniet. Propter

quod dicit Ioannes in Apocalypsi: Beati qui lavant vestimenta sua in sanguine

Ap 22:14 Agni, ut sit potestas eorum in ligno vitae, et per portas ingrediantur civitatem;

quasi dicat, quod per contemplationem ingredi non potest Ierusalem supernam,

nisi per sanguinem Agni intret tanquam per portam. Non enim dispositus est 40

aliquo modo ad contemplationes divinas, quae ad mentales ducunt excessus,

Da 9:23 nisi cum Daniele sit vir desideriorum. Desideria autem in nobis inflammantur
Ps 37:9 dupliciter, scilicet per clamorem orationis, quae rugire facit a gemitu cordis, et

per fulgorem speculationis, qua mens ad radios lucis directissime et intensissime

se convertit.  45

Igitur ad gemitum orationis per Christum crucifixum, per cuius sanguinem

He 1:3 purgamur a sordibus vitiorum, primum quidem lectorem invito, ne forte credat
Jo 2:20 quod sibi sufficiat lectio sine unctione, speculatio sine devotione, investigatio

sine admiratione, circumspectio sine exsultatione, industria sine pietate, sci-

entia sine caritate, intelligentia sine humilitate, studium absque divina gratia, 50

speculum absque sapientia divinitus inspirata. — Praeventus igitur divina gra-

Ps 44:8 tia, humilibus et piis, compunctis et devotis, unctis oleo laetitiae et amatoribus

divinae sapientiae et eius desiderio inflammatis, vacare volentibus ad Deum magnificandum, admirandum et etiam degustandum, speculationes subiectas

propono, insinuans, quod parum aut nihil est speculum exterius propositum, 55

nisi speculum mentis nostrae tersum fuerit et politum. Exerce igitur te, homo Dei, prius ad stimulum conscientiae remordentem, antequam oculos eleves ad radios sapientiae in eius speculis relucentes, ne forte ex ipsa radiorum speculatione in graviorem incidas foveam tenebrarum.

Placuit autem distinguere tractatum in septem capitula, praemittendo titu- 60

los ad faciliorem intelligentiam dicendorum. Rogo igitur, quod magis pensetur intentio scribentis, quam opus, magis dictorum sensus quam sermo incultus, magis veritas quam venustas, magis exercitatio affectus quam eruditio intellectus. Quod ut fiat, non est harum speculationum progressus perfunctorie

transcurrendus, sed morosissime ruminandus.  65